Ventilatie warmtepomp, slim gebruik van warmte

Geschatte leestijd: 8 minuten
Ventilatie warmtepomp

Wat is een ventilatie warmtepomp?

Een ventilatie warmtepomp maakt slim gebruik van warmte die aanwezig is in de ventilatielucht die naar buiten toe wordt afgevoerd. In woningen na 1980 wordt vaak mechanisch geventileerd. Dat wil zeggen dat de lucht in je woning afgezogen wordt om het binnenklimaat gezond te houden. Afzuiging van lucht gebeurt vaak in de keuken, toilet en badkamer. Deze lucht wordt weg geventileerd om overtollig vocht tegen te gaan. Dat is ergens wel zonde, want je ventileert daarmee warme lucht de woning uit. Met een ventilatiewarmtepomp haal je de warmte uit deze ventilatielucht. Die warmte gebruik je vervolgens weer mooi opnieuw om je woning te verwarmen.

Hoe werkt een ventilatie warmtepomp?

Een ventilatie warmtepomp onttrekt de warmte uit deze lucht, voordat hij naar buiten wordt geventileerd. De warmte wordt naar de cv-ketel gevoerd. Die (her)gebruikt de warmte in het verwarmen van de woning en voor het maken van warm tapwater. De ventilatie warmtepomp is dus verbonden met de hr-ketel en dit noemen we ook wel een hybride warmtepomp systeem.

De ventilatielucht wordt als het ware ontdaan van zijn warmte en dan pas naar buiten geblazen. In plaats van warme wordt er dus koude lucht naar buiten geblazen. De warme lucht wordt vervolgens gebruikt om het water voor te verwarmen voordat deze naar de cv-ketel gaat die het water na verwarmt naar de gewenste temperatuur. Dit water wordt dan vervolgens gebruikt om je huis te verwarmen of als warm water voor je douche.

De warmtepomp gebruikt elektriciteit om de warmte uit de ventilatielucht te halen en om te zetten naar warm water voor verwarming of sanitair gebruik. Dit doet een warmtepomp vele malen efficiënter dan een Hr-ketel waardoor je kan besparen op de totale kosten voor gas en elektra. Zo zal je iets meer betalen voor elektriciteit maar een stuk minder voor gas. Uiteindelijk betaal je dan minder voor het energieverbruik in je woning. De gemiddelde levensduur van een warmtepomp is 15 tot 20 jaar en gaat daarmee minimaal net zo lang mee als een cv-ketel.

Wat bespaart een ventilatiewarmtepomp en wat is het rendement?

Wat je uiteindelijk gaat besparen aan energiekosten is afhankelijk van jouw situatie. Maar als we kijken naar een woning met een gasverbruik van ruim 1.000 m3 en voor elektriciteit 3.300 kWh dan kun je ervan uit gaan dat je tussen de 30% en 50% aan gas bespaart en je 10-15% meer elektriciteit gaat verbruiken.

Een ventilatiewarmtepomp gebruikt alleen (warme) ventilatielucht als bron om mee te verwarmen. Ventilatielucht is behoorlijk warm en is als bron dus uitermate geschikt voor een warmtepomp. Het rendement (COP) van een warmtepomp is dan ook vrij hoog en constant. Gemiddeld gezien hebben we het over een COP die ligt tussen de 4,0 en 4,5 voor het verwarmen van je woning. Het omslagpunt ligt op een COP van 2,7 dus dit is een flink verbeterd rendement ten opzichte van een cv-ketel.

Waarom zou je een ventilatie warmtepomp aanschaffen?

De belangrijkste reden om een ventilatiewarmtepomp aan te schaffen is omdat je geld gaat besparen doordat het gasverbruik om laag gaat. Daartegenover staat dat je meer elektriciteit gaat gebruiken. Met de huidige gasprijzen, inflatie en stijgende gasprijzen in de toekomst is dit een belangrijke reden om minder gas te willen verbruiken in je woning.

De tweede reden, en ook niet geheel onbelangrijk, is jouw gezondheid en ook dat van je huis. Een vaak geziene situatie is dat huiseigenaren bang zijn om warmte te verliezen uit hun woning door te ventileren. De ventilatieroosters gaan dicht en de mechanische ventilator gaat uit. Dat is jammer en vooral niet gezond. Een goede ventilatie zorgt er namelijk voor dat schadelijke fijnstoffen en overtollig vocht zo snel mogelijk jouw huis uit gaan. Hierdoor hebben bacteriën en virussen vrij spel en kunnen zich makkelijk nestelen in jouw huis. Dat kan leiden tot gezondheidsproblemen en vochtproblemen in de woning zelf, denk aan beschimmelde badkamers of een poreuze muur. Door het gebruik van een ventilatie warmtepomp kun je blijven ventileren en de warmte in je woning houden.

Is jouw woning geschikt voor het toepassen van een ventilatie warmtepomp?

Wat zijn ideale situaties om een ventilatie warmtepomp aan te schaffen? Wat zijn absolute no-go’s? Waar moet ik op letten in mijn woning? We leggen het je uit.

De vraag of er ventilatie in huis aanwezig is de belangrijkste vraag die je moet stellen bij de keuze voor een ventilatie warmtepomp. Gebeurt dit vervolgens op een natuurlijke, (half) mechanische of volautomatisch manier? Daarnaast wil je ook weten waar de ventilatiekanalen zich bevinden en of deze ook in de ruimtes afzuigen waar jij veel warmte creëert, zoals de badkamer, woonkamer en keuken. Een andere belangrijke aandachtspunt is dat de mechanische ventilatie box niet te ver van de cv-ketel is geplaatst (maximaal 3 meter van elkaar). Bij het vervoeren van warm water van de ventilatiewarmtepomp naar de cv-ketel gaat anders te veel warmte verloren.

Hoe zie je of je woning natuurlijk of mechanisch ventileert? Wanneer is er balansventilatie toegepast? En hoe zie je of er een warmteterugwinningssysteem toegepast is?

  1. In eerste instantie kun je checken of er ventilatieroosters zijn geplaatst in de badkamer, woonkamer en/of keuken. Is dit het geval dan betekent dat er in ieder geval een mechanisch ventilatiesysteem geïnstalleerd is.
  2. Kijk ook naar de ventilatiekanalen en of deze enkel en alleen gebruikt worden om lucht naar buiten te blazen of ook om buitenlucht naar binnen te blazen. Is dit laatste het geval, dan heb je te maken met balansventilatie. Vaak heb je dan geen ventilatieroosters bij de ramen zitten en is je huis kier en naad-dicht.
  3. Bekijk ook of het ventilatiesysteem een warmteterugwinsysteem heeft waarmee de uitgeblazen lucht zijn warmte weer afgeeft aan de verwarming of inkomende ventilatielucht van je woning. In het geval van mechanische ventilatie zou er dan een warmtepomp toegepast moeten zijn. Met balansventilatie ben je al meteen voorzien van een warmteterugwinningssysteem.

Meer weten over welke woningen geschikt zijn voor een warmtepomp? In dit artikel lees je over de kenmerken van een huis dat geschikt is voor een warmtepomp.

Bouwjaar als indicatie of ventilatiewarmtepomp geschikt is

Tot circa 1980 werd er voor de ventilatie van woningen gebruik gemaakt van natuurlijk ventilatie via kieren en naden. Omdat woningen sinds 1980 beter zijn geïsoleerd en minder tochtgaten en kieren bevatten, wordt er vanaf die tijd gebruik gemaakt van mechanisch ventilatie. Dit systeem vind je terug bij woningen die tussen de periode 1980 en 2005 nieuw gebouwd zijn of een grondige renovatie hebben gehad. Rond 2000 is men begonnen met het toepassen van balansventilatie met warmteterugwinning en is de mechanische ventilatie box steeds minder vaak toegepast.

Wil je een warmtepomp voor je woning en ben je op zoek naar een betrouwbare installateur? Via het GreenHome platform vind je een installateur in jouw omgeving. 

Voor- en nadelen van een ventilatiewarmtepomp

Voordelen

  • Lage investeringskosten;
  • Hoge brontemperatuur: ventilatielucht is gemiddeld 200C en dit zorgt voor een hoge efficiëntie van de warmtepomp;
  • Werkt ook in combinatie met conventionele radiatoren (HTV verwarming);
  • Ruime subsidie beschikbaar tot 50% van aanschafkosten;
  • Korte terugverdientijd van 5-8 jaar.

Nadelen

  • Met koude dagen is bijstoken noodzakelijk;
  • Niet geïsoleerde huizen zijn minder geschikt;
  • Werkt alleen ter vervanging van een mechanisch ventilatie systeem (de meeste huizen tussen 1980 en 2005).

Wist je dat! Een ventilatiesysteem dat alleen lucht afzuigt vanuit de badkamer is niet voldoende. Zorg ervoor dat ten minste ook de woonkamer, en andere ruimtes waar vaak mensen verblijven, geventileerd worden. Zonder dat je het ziet is je huis een bron van bacteriën en schadelijke fijnstoffen, dus zorg dat je goed ventileert!

Financieel rendement ventilatiewarmtepomp

Een ventilatie warmtepomp kost (exclusief cv-ketel) tussen de €2.800 en €4.000 inclusief installatie en BTW. Met een subsidie van ongeveer €1.400 komt dit neer op een investering van €1.400 tot €2.600.

Aan de hand van een voorbeeld laten we nu zien wat het toepassen van een ventilatiewarmtepomp betekent voor jouw energierekening.

Voorbeeldwoning:

  • Appartement in woonflat of appartementencomplex
  • Woonoppervlak: 70m2
  • Bouwjaar: 1982
  • Isolatiewaarde woning: redelijk geïsoleerd en met HR glas
  • Ventilatie: Mechanische Ventilatie box (ventilatie C)
  • Huishouden: 2 personen
  • Warm waterverbruik: 100 liter per dag
  • Verwarmingssysteem: conventionele radiatoren

Voor de installatie van een nieuw centraal verwarmingssysteem bestaan er voor deze woning drie opties:

  1. Een cv-ketel;
  2. Een cv-ketel met een ventilatie warmtepomp
  3. Een cv-ketel met een ventilatie warmtepomp met een buffer/boilervat

Optie 1. Een cv-ketel

In onze voorbeeldwoning gaan we een ketel gebruiken die voldoet aan de nieuwste eisen. Hij verwarmt en maakt warm tapwater met de hoogst mogelijke rendementen die gelden voor cv-ketels. De kosten voor installatie en aanschaf komen uit op €1.625 inclusief BTW. Het gasverbruik voor verwarming en warm water is 1.500 m3 per jaar. Met een gasprijs (peiljaar 1 januari 2018) van €0,65 per m3 komt dat neer op een bedrag van €975 voor gasverbruik per jaar.

De levensduur van de cv-ketel is ongeveer 15 jaar. Daarom bereken je wat de totale kosten zijn 15 jaar na aanschaf. Hierin moet ook een jaarlijkse inflatie (2%) en stijging van de gasprijzen (1%) worden meegenomen. Dan kom je uit op een totaalbedrag van €19.707 die je kwijt bent voor de aanschaf van de cv-ketel en 15 jaar stoken op gas.

Optie 2. Een cv-ketel met een ventilatie warmtepomp

In deze situatie laat je naast de cv-ketel ook een ventilatiewarmtepomp plaatsen. De warmtepomp verwarmt je woning voor een groot gedeelte en wordt in de wintermaanden bijgestaan door de cv-ketel. Voor warm tapwater maak je nog steeds volledig gebruik van de cv-ketel.

Een ventilatiewarmtepomp kost circa €3.000 incl. BTW. Daarvoor ontvang je van de overheid nu nog een subsidie van €1.400, waardoor je uitkomt op een investering van €1.600. Dit bedrag tel je op bij de aanschafkosten voor een cv-ketel wat uitkomt op een totaalbedrag van €3.225.

Om het energieverbruik per jaar te bepalen voor deze situatie moeten er twee berekeningen worden gemaakt. Eén voor het elektriciteits- en één voor het gasverbruik. Door warmte uit de ventilatielucht te hergebruiken zorgt de warmtepomp voor een besparing van 40%. Dat is 600mgas per jaar! Er blijft dan nog een gasverbruik van 900 m3 gas per jaar over. Het grootste gedeelte daarvan gaat op aan het verwarmen van tapwater. De jaarlijkse kosten voor gas komen dan uit op €585 per jaar.

De ventilatiewarmtepomp maakt gebruik van elektriciteit. Met een COP van 4,1 komt dat neer op 1.288 kWh per jaar. Uitgaande van een elektriciteitsprijs van €0,20 per kWh betekent dat een bedrag van €258 per jaar.

De totale kosten voor het verwarmen van je woning inclusief warm watergebruik komen dan uit op €843 per jaar. Dit betekent een verlaging van de vaste lasten met ruim €132 per jaar! Het totale bedrag dat je kwijt bent voor de 15 jaar dat je verwarmt met de hr-ketel en ventilatie warmtepomp komt neer op €17.031.

Optie 3. Een hr-ketel met een ventilatie warmtepomp met een buffer/boilervat

Behalve de cv-ketel, wordt er in deze situatie een ventilatiewarmtepomp geïnstalleerd met een apart buffervat voor warm tapwater. De warmtepomp verwarmt de woning voor een groot gedeelte en wordt in de wintermaanden bijgestaan door de cv-ketel. De cv-ketel is nog steeds verantwoordelijk voor het warm tapwater, maar er wordt voor groot deel ook gebruik gemaakt van het buffervat wat aangevuld wordt met warm water door de warmtepomp.

Een ventilatiewarmtepomp kost in deze situatie circa €3.500 incl. BTW. Daarvoor ontvang je van de overheid nu nog een subsidie van €1.400, waardoor je uitkomt op een investering van €2.100. Dit bedrag tel je op bij de aanschafkosten voor een cv-ketel wat uitkomt op een totaalbedrag van €3.725.

Om het energieverbruik per jaar te bepalen voor deze situatie moeten er twee berekeningen worden gemaakt. Eén voor het elektriciteits- en één voor het gasverbruik. Door warmte uit de ventilatielucht te hergebruiken zorgt de warmtepomp voor een besparing van 50%. Dat is 750 m3 gas per jaar! Er blijft dan nog een gasverbruik van 750 m3 gas over. Het grootste gedeelte daarvan gaat op aan het maken van warm water. De jaarlijkse kosten voor gas komen dan uit op €488 per jaar.

De ventilatiewarmtepomp maakt gebruik van elektriciteit. Met een COP van 4,1 komt dat neer op 1.610 kWh per jaar. Met een elektriciteitsprijs van €0,20 per kWh betekent dat een bedrag van €322 per jaar.

De totale kosten voor het verwarmen van je woning inclusief warm watergebruik komen dan uit op €810 per jaar. Dit betekent een verlaging van de vaste lasten met een bedrag van ruim €165 per jaar! Het totale bedrag dat je kwijt bent voor de 15 jaar dat je verwarmt met de hr-ketel en ventilatie warmtepomp met een buffer/boilervat komt neer op €16.362.

Terugverdientijd ventilatiewarmtepomp

Wat is nu jouw voordeel als je een ventilatiewarmtepomp aanschaft? Op welk financieel rendement kun je rekenen?

We hebben de kosten voor alle opties uitgerekend over een periode van 15 jaar. We hebben daarbij rekening gehouden met de inflatie, rente en energieprijsstijgingen. Hierbij zijn we uitgegaan van conservatieve schattingen.

We gaan uit van een situatie waarin de ventilatie warmtepomp samen met een nieuwe cv-ketel wordt aangeschaft. Heb je al een cv-ketel? Dan kun je deze aanschafkosten van de totale investering aftrekken. De terugverdientijd is dan flink korter en het rendement komt een stuk hoger te liggen.

InvesteringKosten 15 jaarJaarlijkse besparingWinstTerugverdientijdRendement
Optie 1€1.625€19.707€0€0N.v.t0%
Optie 2€3.225€17.031€132€2.67612 jaar3,5%
Optie 3€3.725€16.362€165€2.34513 jaar3,1%

Tip: Ventilatiewarmtepomp verlengt levensduur cv-ketel

Een ander belangrijk voordeel dat niet meegenomen is in de berekening van het financieel rendement is de verlengde levensduur van de cv-ketel. Doordat je met de ventilatiewarmtepomp een groot deel van het werk van de cv-ketel overneemt, wordt deze minder intensief gebruikt. Dit betekent dat er minder slijtage optreedt in de cv-ketel waardoor de levensduur wordt verlengt. Vaak scheelt dit tussen de 2 tot 5 jaar. Gemiddeld gaat een cv-ketel 10 tot 12 jaar mee. In combinatie met een ventilatiewarmtepomp komt dit uit op een levensduur tussen de 12 en 17 jaar.

Wil je meer lezen over de verschillende soorten warmtepompen? Hier vind je een overzicht.

Alles wat je moet weten over warmtepompen

Gratis ebook
Voorkom veelgemaakte fouten
Offerte tips

Je ontvangt het persoonlijk samengestelde ebook gratis direct via email.

Lees ook:

Bekijk ook de thema-pagina warmtepomp en ontdek of deze maatregel voor jou interessant is.