Warmtepomp

Ventilatie warmtepomp, slim gebruik van warmte

Geschatte leestijd: 8 minuten
Ventilatiewarmtepomp

Wat is een ventilatie warmtepomp?

Een ventilatie warmtepomp maakt slim gebruik van warmte die aanwezig is in de ventilatielucht die naar buiten toe wordt afgevoerd. In woningen na 1980 wordt vaak mechanisch geventileerd. Dat wil zeggen dat de lucht in je woning afgezogen wordt om het binnenklimaat gezond te houden. Afzuiging van lucht gebeurt vaak in de keuken, toilet en badkamer. Deze lucht wordt weg geventileerd om overtollig vocht tegen te gaan. Dat is ergens wel zonde, want je ventileert daarmee warme lucht de woning uit. Met een ventilatiewarmtepomp haal je de warmte uit deze ventilatielucht. Die warmte gebruik je vervolgens weer mooi opnieuw om je woning te verwarmen.

Hoe werkt een ventilatie warmtepomp?

Een ventilatie warmtepomp onttrekt de warmte uit deze lucht, voordat hij naar buiten wordt geventileerd. De warmte wordt naar de Hr-ketel gevoerd. Die (her)gebruikt de warmte in het verwarmen van de woning en voor het maken van warm tapwater. De ventilatie warmtepomp is dus verbonden met de hr-ketel en dit noemen we ook wel een hybride warmtepomp systeem.

De ventilatielucht wordt als het ware ontdaan van zijn warmte en dan pas naar buiten geblazen. In plaats van warme wordt er dus koude lucht naar buiten geblazen. De warme lucht wordt vervolgens gebruikt om het water voor te verwarmen voordat deze naar de Cv-ketel gaat die het water na verwarmt naar de gewenste temperatuur. Dit water wordt dan vervolgens gebruikt om je huis te verwarmen of als warm water voor je douche.

De warmtepomp gebruikt elektriciteit om de warmte uit de ventilatielucht te halen en om te zetten naar warm water voor verwarming of sanitair gebruik. Dit doet een warmtepomp vele malen efficiënter dan een Hr-ketel waardoor je kan besparen op de totale kosten voor gas en elektra. Zo zal je iets meer betalen voor elektriciteit maar een stuk minder voor gas. Uiteindelijk betaal je dan minder voor het energieverbruik in je woning. De gemiddelde levensduur van een warmtepomp is 15 tot 20 jaar en gaat daarmee minimaal net zo lang mee als een Cv-ketel.

Wat bespaart een ventilatiewarmtepomp en wat is het rendement?

Wat je uiteindelijk gaat besparen aan energiekosten is afhankelijk van jouw situatie. Maar als we kijken naar een woning met een gasverbruik van ruim 1000 m3 en voor elektriciteit 3.300 kWh dan kun je ervan uit gaan dat je tussen de 50% en 90% aan gas bespaart en je 10-15% meer elektriciteit gaat verbruiken.

Een ventilatiewarmtepomp gebruikt alleen (warme) ventilatielucht als bron om mee te verwarmen. Ventilatielucht is behoorlijk warm en is als bron dus uitermate geschikt voor een warmtepomp. Het rendement (COP) van een warmtepomp is dan ook vrij hoog en constant. Gemiddeld gezien hebben we het over een COP die ligt tussen de 4,0 en 4,5 voor het verwarmen van je woning. Het omslagpunt ligt op een COP van 2,7 dus dit is een flink verbeterd rendement ten opzichte van een Cv-ketel.

Waarom zou je een ventilatie warmtepomp aanschaffen?

De belangrijkste reden om een ventilatiewarmtepomp aan te schaffen is omdat je geld gaat besparen doordat het gasverbruik om laag gaat. Daartegenover staat dat je meer elektriciteit gaat gebruiken. Met de huidige gasprijzen, inflatie en stijgende gasprijzen in de toekomst is dit een belangrijke reden om minder gas te willen verbruiken in je woning.

De tweede reden, en ook niet geheel onbelangrijk, is jouw gezondheid en ook dat van je huis. Een vaak geziene situatie is dat huiseigenaren bang zijn om warmte te verliezen uit hun woning door te ventileren. De ventilatieroosters gaan dicht en de mechanische ventilator gaat uit. Dat is jammer en vooral niet gezond. Een goede ventilatie zorgt er namelijk voor dat schadelijke fijnstoffen en overtollig vocht zo snel mogelijk jouw huis uit gaan. Hierdoor hebben bacteriën en virussen vrij spel en kunnen zich makkelijk nestelen in jouw huis. Dat kan leiden tot gezondheidsproblemen en vochtproblemen in de woning zelf, denk aan beschimmelde badkamers of een poreuze muur. Door het gebruik van een ventilatie warmtepomp kun je blijven ventileren en de warmte in je woning houden.

Is jouw woning geschikt voor het toepassen van een ventilatie warmtepomp?

Wat zijn ideale situaties om een ventilatie warmtepomp aan te schaffen? Wat zijn absolute no-go’s? Waar moet ik op letten in mijn woning? We leggen het je uit.

De vraag of er ventilatie in huis aanwezig is de belangrijkste vraag die je moet stellen bij de keuze voor een ventilatie warmtepomp. Gebeurt dit vervolgens op een natuurlijke, (half) mechanische of volautomatisch manier? Daarnaast wil je ook weten waar de ventilatiekanalen zich bevinden en of deze ook in de ruimtes afzuigen waar jij veel warmte creëert, zoals de badkamer, woonkamer en keuken. Een andere belangrijke aandachtspunt is dat de mechanische ventilatie box niet te ver van de Cv-ketel is geplaatst (maximaal 3 meter van elkaar). Bij het vervoeren van warm water van de ventilatiewarmtepomp naar de Cv-ketel gaat anders te veel warmte verloren.

Hoe zie je of je woning natuurlijk of mechanisch ventileert? Wanneer is er balansventilatie toegepast? En hoe zie je of er een warmteterugwinningssysteem toegepast is?

  1. In eerste instantie kun je checken of er ventilatieroosters zijn geplaatst in de badkamer, woonkamer en/of keuken. Is dit het geval dan betekent dat er in ieder geval een mechanisch ventilatiesysteem geïnstalleerd is.
  2. Kijk ook naar de ventilatiekanalen en of deze enkel en alleen gebruikt worden om lucht naar buiten te blazen of ook gebruikt worden om buitenlucht naar binnen te blazen. Is dit laatste het geval dan heb je te maken met balansventilatie. Vaak heb je dan geen ventilatieroosters bij de ramen zitten en is je huis kier en naad-dicht.
  3. Bekijk ook of het ventilatiesysteem een warmteterugwinsysteem heeft waarmee de uitgeblazen lucht zijn warmte weer afgeeft aan de verwarming of inkomende ventilatielucht van je woning. In het geval van mechanische ventilatie zou er dan een warmtepomp toegepast moeten zijn. Met balansventilatie ben je al meteen voorzien van een warmteterugwinningssysteem.

Wil je meer lezen over woningen die geschikt zijn voor een warmtepomp? In dit artikel lees je meer over de kenmerken van een huis dat geschikt is voor een warmtepomp.

Bouwjaar als indicatie of ventilatiewarmtepomp geschikt is

Omdat woningen na 1980 beter geïsoleerd zijn en minder tochtgaten en kieren bevatten, is er vanaf die periode een ventilatiesysteem gebruikt om huizen mee te ventileren. Tot die tijd werd er gebruik gemaakt van natuurlijk ventilatie via kieren en naden in huis. Na die tijd is het natuurlijke ventilatiesysteem vervangen voor een mechanisch ventilatiesysteem. Dit systeem is gebruikt bij woningen die vanaf 1980 tot aan 2005 nieuw gebouwd zijn of een grondige renovatie hebben gehad. Rond 2000 is men begonnen met het toepassen van balansventilatie met warmteterugwinning en is in de meeste nieuwbouwwoningen de mechanische ventilatie box minder vaak toegepast.

Wilt u een warmtepomp voor uw woning en bent u op zoek naar een betrouwbare installateur? Via het GreenHome platform vindt u een installateur in uw omgeving. 

Voor- en nadelen van een ventilatiewarmtepomp

Voordelen

  • Lage investeringskosten;
  • Hoge brontemperatuur, ventilatielucht is gemiddeld 20c en dit zorgt voor een hoge efficiëntie;
  • Werkt ook in combinatie met conventionele radiatoren (htv verwarming);
  • Ruime subsidie beschikbaar tot 50% van aanschafkosten;
  • Korte terugverdientijd 5- 7 jaar.

Nadelen

  • Met koude dagen is bijstoken noodzakelijk;
  • Niet geïsoleerde huizen zijn minder geschikt;
  • Werkt alleen als vervanging van een mechanische ventilatie (de meeste huizen tussen 1980 en 2005).

Wist je dat! Een ventilatiesysteem die alleen lucht afzuigt vanuit de badkamer is niet voldoende. Zorg ervoor dat je minimaal ook de woonkamer en andere ruimtes waar vaak mensen in verblijven geventileerd worden. Zonder dat je het weet is je huis een bron van bacteriën en schadelijke fijnstoffen, zorg dus dat je goed ventileert!

Financieel rendement ventilatiewarmtepomp

Een ventilatie warmtepomp kost (exclusief Cv-ketel) tussen de €2.800,- en €4.500,- inclusief installatie. Met een subsidie van ongeveer €1.300,- komt dit neer op een investering van €1.500,- tot €3.200,-.

Aan de hand van een voorbeeld laten we nu zien wat het toepassen van een ventilatiewarmtepomp betekent voor jouw energierekening.

Voorbeeldwoning:

  • Appartement in woonflat of appartementencomplex
  • Woonoppervlak van 70m2
  • Bouwjaar: 1982
  • Isolatiewaarde woning: matig geïsoleerd en met HR glas
  • Ventilatie: Mechanische Ventilatie box (ventilatie C)
  • Huishouden bestaat uit 2 personen
  • Warm waterverbruik: 100 liter per dag
  • Verwarmingssysteem: conventionele radiatoren

Voor deze woning is gaan we een nieuw centraal verwarmingssysteem installeren en daarin hebben we de keus uit drie opties;

  1. Een hr-ketel;
  2. Een hr-ketel met een ventilatie warmtepomp
  3. Een hr-ketel met een ventilatie warmtepomp met een buffer/boilervat

Optie 1. Een hr-ketel

In onze voorbeeldwoning gaan we een ketel gebruiken die voldoet aan de nieuwste eisen. Hij verwarmt en maakt warm water op basis van de hoogste rendementen die gelden voor Cv-ketels. De prijs voor installatie en aanschaf komen uit op een totaalbedrag van €1.625.- inclusief btw. Het gasverbruik voor verwarming en warm water is 1.067 m3 per jaar. Met een gasprijs (peiljaar 2017) van €0,64 per m3 komt dat neer op een bedrag van €683,- voor gasverbruik per jaar.

De levensduur van de Cv-ketel is maximaal 15 jaar en daarom gaan we uitrekenen wat de kosten zullen zijn 15 jaar na aanschaf. Dit betekent dat we ook een jaarlijkse inflatie (2%) en stijging van de gasprijzen (1%) meenemen in onze berekening. Als we dat doen komen we uit op een totaalbedrag van €12.912,- wat je kwijt bent voor de aanschaf van de Cv-ketel en het stoken op gas.

Optie 2. Een hr-ketel met een ventilatie warmtepomp

Nu gaan we naast onze Cv-ketel ook een Ventilatiewarmtepomp installeren. De warmtepomp gaat de woning voor een groot gedeelte verwarmen en zal in de wintermaanden bij worden gestaan door de Cv-ketel. Voor warm tapwater maken we nog steeds volledig gebruik van de Cv-ketel.

De aanschafkosten voor de warmtepomp komt uit op een extra investering van €2.994,- incl. btw. Voor de warmtepomp die we gekozen hebben krijgen we van de overheid een subsidie van €1.300,-. Daarmee komen onze aanschafkosten uit op een bedrag van €1.604,-. Dit bedrag doen we bovenop de aanschafkosten voor een Cv-ketel en daarmee komen we uit op een totaalbedrag van €3.229,-.

Als wekijken wat nu het energieverbruik is per jaar dan moeten we twee berekeningen maken. Eén voor het elektriciteit- en één voor het gasverbruik. Voor het gasverbruik zien we een aanzienlijke vermindering en komen we nu uit op een verbruik van 314 m3 gas per jaar. Het grootste gedeelte daarvan gaat op aan het maken van warm water. De totale kosten voor gas komen uit op een bedrag van €201,- per jaar.

De warmtepomp gebruikt per jaar 1.613 kWh aan elektriciteit per jaar. Met een elektriciteitsprijs van €0,19 per kWh komen we uit op een bedrag van €306,55 per jaar.

In totaal komen daarmee uit op een bedrag van €507,55 per jaar wat op gaat aan het verwarmen van je woning inclusief warm watergebruik. Dit betekent een verlaging van de vaste lasten met een bedrag van ruim €175,- per jaar! Het totale bedrag dat je kwijt bent in de 15 jaar dat je verwarmt met de hr-ketel en ventilatie warmtepomp komt neer op een bedrag van €11.601,-.

Optie 3. Een hr-ketel met een ventilatie warmtepomp met een buffer/boilervat

Nu gaan we naast onze Cv-ketel ook een Ventilatiewarmtepomp installeren met een apart buffervat voor het bereiden van warm tapwater. De warmtepomp gaat de woning voor een groot gedeelte verwarmen en zal in de wintermaanden bij worden gestaan door de Cv-ketel. Voor warm tapwater maken we nog steeds van de Cv-ketel maar zullen we ook een groot deel gebruiken van het buffervat wat aangevuld wordt door de warmtepomp.

De aanschafkosten voor de warmtepomp komt uit op een extra investering van €3.327,- incl. btw. Voor de warmtepomp die we gekozen hebben krijgen we van de overheid een subsidie van €1.300,-. Daarmee komen onze aanschafkosten uit op een bedrag van €2.027,-. Dit bedrag doen we bovenop de aanschafkosten voor een Cv-ketel en daarmee komen we uit op een totaalbedrag van €3.652,-.

Als we gaan kijken wat nu het energieverbruik is per jaar dan moeten we nu twee berekeningen maken. Eén voor het elektriciteit- en één voor het gasverbruik. Voor het gasverbruik zien we een aanzienlijke vermindering en komen we nu uit op een verbruik van 136 m3 gas per jaar. Een aanzienlijke vermindering van het gas verbruik dus. Het grootste gedeelte daarvan gaat op aan het maken van warm water. De totale kosten voor gas komen uit op een bedrag van €87,- per jaar.

De warmtepomp gebruikt per jaar 2.042 kWh aan elektriciteit per jaar. Met een elektriciteitsprijs van €0,19 per kWh komen we uit op een bedrag van €388,- per jaar.

In totaal komen daarmee uit op een bedrag van €465,- per jaar wat op gaat aan het verwarmen van je woning inclusief warm watergebruik. Dit betekent een verlaging van de vaste lasten met een bedrag van ruim €222,- per jaar! Het totale bedrag dat je kwijt bent in de 15 jaar dat je verwarmt met de hr-ketel en ventilatie warmtepomp komt neer op een bedrag van €11.482,-.

Terugverdientijd ventilatiewarmtepomp

Wat is nu jouw voordeel als je een ventilatiewarmtepomp aanschaft? Op welk financieel rendement kun je rekenen?

We hebben de kosten voor alle opties uitgerekend over een periode van 15 jaar. We hebben daarbij rekening gehouden met de inflatie, rente en energieprijsstijgingen. Hierbij zijn we uitgegaan van conservatieve schattingen.

We gaan hierbij uit van een situatie waar de ventilatie warmtepomp samen met een nieuwe Cv-ketel aangeschaft wordt. In het geval je al een Cv-ketel hebt dan kun je dit bedrag aftrekken van de investering en is het vanzelfsprekend dat de terugverdientijd en het rendement een stuk hoger ligt.

Investering Kosten 15 jaar Winst Terugverdientijd Rendement
Optie 1 €1.625.- €12.912,- €0,- N.v.t 0%
Optie 2 €3.229,- €11.601,- €1.311,- 9 jaar 0,8%
Optie 3 €3.652,- €11.482,- €1.429,- 10 jaar 2,7%

Tip: Ventilatiewarmtepomp verlengt levensduur Cv-ketel

Een ander belangrijk voordeel dat niet meegenomen is in de berekening van het financieel rendement is de verlengde levensduur van de Cv-ketel. Doordat je met de ventilatiewarmtepomp een groot deel van het werk overneemt van de Cv-ketel, wordt deze minder intensief gebruikt. Dit betekent dat er minder slijtage optreedt in de Cv-ketel en wordt de levensduur verlengt. Vaak scheelt dit tussen 2- 5 jaar in levensduurverwachting. Gemiddeld gaat een Cv-ketel 10-12 jaar mee. In combinatie met een ventilatiewarmtepomp komt dit uit op een levensduur tussen de 12 en 17 jaar.

Wil je meer lezen over de verschillende soorten warmtepompen? Hier vindt je een overzicht.

Alles wat je moet weten over warmtepompen

Gratis ebook
Voorkom veelgemaakte fouten
Offerte tips

Je ontvangt het persoonlijk samengestelde ebook gratis direct via email.

Lees ook: