Warmtepomp

SCOP of COP Warmtepomp, wat betekent dit?

Geschatte leestijd: 4 minuten

Misschien heb je tijdens het lezen over warmtepompen de termen SCOP, COP warmtepomp en bèta factor weleens voorbij zien komen. Wat betekenen deze termen en waarom moet je hier goed op letten? Wat betekent een hoge COP of SCOP voor het rendement op je warmtepomp?

In dit artikel leggen we je uit wat deze begrippen betekenen en gaan we dieper in op een aantal belangrijke factoren die bepalen hoe goed en duurzaam jouw warmtepomp werkt.

Wat is COP?

De Coëfficiënt of Performance, ook wel afgekort COP genoemd, is een getal dat aangeeft hoe efficiënt een warmtepomp werkt. Het geeft de verhouding weer tussen de energie die nodig is om warmte op te pompen uit een bron ten opzichte van de warmte die het systeem produceert. Stel je voor dat je 1 kW aan elektriciteit gebruikt en je hier 4,5 kW warmte voor terug krijgt. Dan betekent dit een rendement van 4,5, oftewel de COP is 4,5.

De COP wordt bepaald voor alle warmtepompen die verkocht worden in Nederland doormiddel van een NEN-norm, namelijk de EN14511. Hierbij wordt er een test gedaan naar de efficiëntie van een warmtepomp om koude lucht of water naar warme lucht/water om te zetten. De COP bepaalt dan hoeveel energie hiervoor nodig is in verhouding tot de warmte die vrijkomt. In brochures en folders van fabrikanten wordt dit vaak als volgt genoteerd: “A7/W35”. De A staat voor de aanvoertemperatuur vanuit de bron en de W voor afgiftetemperatuur.

Temperatuurverschil bron en verwarmingssysteem

Wanneer je bijvoorbeeld een lucht-water warmtepompsysteem hebt en de bron (buitenlucht) is 70 Celsius en de afgiftetemperatuur (voor het verwarmingssysteem) is 350 Celsius, dan is je COP 4,5. Het verschil in temperatuur is op dat moment 280 Celsius, wanneer dit getal kleiner wordt betekent dit dat de COP hoger wordt en je warmtepomp nog efficiënter wordt.

Bij een winterse dag van bijvoorbeeld -100 Celsius in combinatie met traditionele radiatoren in je woning, die een afgifte temperatuur van 600 Celsius nodig hebben, is het echter een groter temperatuurverschil. We gaan dan van 280 Celsius naar 700 Celsius temperatuurverschil: “A-10/W60”. Dit heeft een negatief effect op de COP en betekent in dit voorbeeld dat de COP ruim onder de 2,7 uitkomt. Een COP warmtepomp van (A7/W35) zegt dus iets over de energie-efficiëntie van de warmtepomp zelf en niet over de efficiëntie van het warmtepompsysteem in jouw woning.

Naast de efficiëntie van de warmtepomp zijn er namelijk nog twee andere belangrijke factoren die de efficiëntie bepalen van het warmtepompsysteem, namelijk de temperatuur van de bron en de gewenste afgiftetemperatuur van het verwarmingssysteem. Hoe kleiner dit verschil is (delta T), des te beter het rendement. Met conventionele radiatoren is de aanvoertemperatuur richting de radiatoren hoger dan met vloerverwarming, waardoor je rendement met traditionele radiatoren lager uit zal vallen.

Wat is SCOP?

Zodra je een variërende brontemperatuur hebt (zoals de buitenlucht) kan het rendement fluctueren over de verschillende seizoenen. Je kan dan het beste kijken naar de SCOP, ofwel Seasonal Coëfficiënt of Performance. Dit getal is de gemiddelde efficiëntie gemeten over het hele jaar. Met name wanneer je de buitenlucht gebruikt als bron voor de warmtepomp is dit een belangrijke factor. In de winter is het buiten koud en is het temperatuurverschil hoger dan in de zomer. Een warmtepomp draait mede daarom s ‘winters tegen een lagere COP dan in de zomer.

Factoren die de SCOP beïnvloeden

Naast de brontemperatuur en gewenste aanvoertemperatuur zijn er meer factoren die de COP of SCOP beïnvloeden;

  • Het klimaat, in Spanje waar het warmer is, is de SCOP van een warmtepomp hoger dan in Nederland. In Finland is juist het tegenovergestelde het geval.
  • Het gekozen verwarmingssysteem, een laagtemperatuur verwarmingssysteem zoals vloerverwarming of met convectoren heeft een lagere aanvoertemperatuur nodig dan conventionele radiatoren.
  • Wanneer er in het huishouden in verhouding meer warm tapwater gebruikt wordt dan gemiddeld, dan kan dit de COP negatief beïnvloeden. Warm water moet naar een hogere temperatuur verwarmd worden dan aanvoerwater voor verwarming. Daardoor ligt de COP voor warm tapwater lager dan voor verwarming.

Als je woning slecht geïsoleerd is, dan moet de verwarmingsinstallatie harder werken om het behaaglijk te maken. De aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem zal waarschijnlijk hoog liggen, anders wordt het niet warm genoeg en comfortabel in huis. Daarom is het verstandig de woning eerst goed te isoleren. Dat zal het rendement van de warmtepomp ten goede komen.

Omslagpunt COP warmtepomp

Betekent een COP of SCOP van 4,5, dat de warmtepomp 4,5 keer meer rendement levert dan een Cv-ketel?

Nee helaas is dit niet het geval. HR+ ketels hebben gemiddeld een rendement van 90-95%. Dit betekent dat 90-95% van de energie die in een m³ gas zit, omgezet wordt naar warmte. Dit drukken we uit in kW. Een m³ gas heeft in totaal 9,8 kW aan energie. Een HR+ ketel met 95% rendement kan maximaal 9,3 kW van de energie omzetten naar warmte maken. Eén m³ gas betekent dus 9,3 kW aan warmte.

Warmtepompen gebruiken elektriciteit om uit een bron energie te halen. De elektriciteit die een warmtepomp verbruikt wordt in kWh uitgedrukt. Een warmtepomp met een COP van 4,5 is erg efficiënt en gebruikt 1 kW aan elektriciteit om 4,5 kW warmte te maken. 1 kWh aan elektriciteit betekent dus 4,5 kW aan warmte.

Waarom is dit belangrijk om te weten?

Als je wilt weten wat je aan geld kwijt bent om 1 kW aan warmte op te wekken dan moet je de prijs voor elektrische gemaakte warmte vergelijken met gas gemaakte warmte. Oftewel de kWh en m³ prijs voor 1 kW aan warmte. In 2017 ligt de gemiddelde prijs voor een m³ gas op €0,64 en voor een kWh elektriciteit op €0,19

In de twee voorbeelden betekent dit het volgende:

  • €0,64 voor 9,3 kW aan warmteproductie uit gas
  • €0,19 voor 4,5 kW aan warmteproductie uit elektriciteit en een warmtebron.

Als je 1 euro uitgeeft krijg je daar in gas 14,5 kW en in elektriciteit 23,7 kW aan warmte-energie voor terug.  Dit betekent dat je voor elke kW warmte die je met een warmtepomp oppompt, 60% meer energie krijgt in vergelijking met een Cv-ketel die op gas stookt.

Waar ligt het omslagpunt? Hoe groot moet het COP-getal zijn om financieel gunstiger uit te komen met warmtepomp?

Als we een moderne HR+ ketel vergelijken met een warmtepomp dan ligt het omslagpunt tussen een COP van 2,7 en 2,9. Met een COP van boven de 2,9 is een warmtepomp systeem financieel gezien gunstig om toe te passen.

Alles wat je moet weten over warmtepompen

Gratis ebook
Voorkom veelgemaakte fouten
Offerte tips

Je ontvangt het persoonlijk samengestelde ebook gratis direct via email.

Lees ook: