Is jouw huis geschikt voor een warmtepomp?

Geschatte leestijd: 9 minuten
Is jouw huis geschikt voor een warmtepomp?

Warmtepompen zijn in trek. Dat komt onder meer vanwege de zeer interessante subsidie op de aanschaf van een warmtepomp. Veel mensen hebben nog niet eerder gehoord van een warmtepomp en al helemaal niet over de vele soorten warmtepompen die toe te passen zijn. Is jouw huis geschikt voor een warmtepomp en wat is het verschil tussen de verschillende soorten warmtepompen? In dit artikel lees je wanneer een warmtepomp geschikt is voor jouw situatie en de verschillende soorten warmtepompen die er te koop zijn. Daarnaast lees je ook hoe je thuis kan testen of verwarmen met een warmtepomp mogelijk is.

Is jouw huis geschikt voor een warmtepomp?

Helaas is niet elk huis geschikt voor een warmtepomp. Een aantal factoren zijn van invloed op de keuze voor een warmtepomp in jouw huis. De volgende factoren beïnvloeden deze keuze:

  1. Hoe goed je woning geïsoleerd is
  2. Je verwarmingssysteem
  3. Je cv-ketel
  4. Het bouwjaar

Isolatie van je woning

De isolatiewaarde van je woning is misschien wel de belangrijkste factor die invloed heeft op de keuze voor een warmtepomp. Als jouw woning niet of slecht geïsoleerd is dan is jouw huis niet geschikt voor een warmtepomp. De warmtepomp moet in dat geval te hard werken en het rendement is dan niet gunstig. Is jouw woning niet nageïsoleerd? Dan geldt dat het meestal pas interessant is om naar een warmtepomp te kijken als je huis gebouwd is na 1975. Dan voldoet je huis aan de minimaal vereiste isolatiewaarde voor vloer, dak, muur en glas om een ventilatiewarmtepomp te kunnen plaatsen. Alle andere soorten warmtepompen zijn dan niet geschikt. Heb je een woning die gebouwd is na 1992 dan kun je ook met een hybride lucht waterpomp of in sommige gevallen soms met een standalone lucht-waterpomp je huis verwarmen. Woningen die gebouwd zijn na 2000 kunnen vaak, afhankelijk van een aantal aspecten in je huis zoals type verwarmingssysteem, met alle soorten warmtepompen verwarmd worden.

Spouwmuurisolatie?

Woningen gebouwd voor 1920 hebben vaak geen spouwmuur en dus ook geen isolatie. Wanneer dit het geval is kun je de binnen- of buitenmuur isoleren, al betekent dit wel een grote ingreep in jouw woning.

Woning die tussen 1930 en 1975 zijn gebouwd hebben vaak wel een spouwmuur maar die zijn niet geïsoleerd. Deze huizen moeten eerst volledig geïsoleerd worden om het mogelijk te maken om een warmtepomp toe te passen. Dit geldt zowel voor de muur als ook het dak, vloer en de ramen.

Woningen die tussen 1975 en 1992 zijn gebouwd hebben vaak niet voldoende spouwmuurisolatie om een warmtepomp toe te passen. Vaak is er nog wel ruimte in de spouw aanwezig om extra isolatiemateriaal toe te passen.

Hoe kun je zien of er isolatie in je huis is aangebracht?

In dit filmpje wordt je uitgelegd of jouw huis geïsoleerd is (bron: Miliecentraal)

  • Kijk bij de voordeur, ramen of ander deuren die naar buiten gaan hoe dik jouw buitenmuur is. Is de dikte van jouw muur meer dan 24 cm dan is de kans groot dat je een spouwmuur hebt. Kleiner betekent geen of een te kleine spouwmuur voor isolatie. Als er in de buitenmuur afwijkende voegdelen zitten kan de spouw later na geïsoleerd zijn. Weet je het niet zeker? Laat dan door een expert kijken of dit voldoende is of dat er meer isolatie toegepast kan worden. Via GreenHome.nl/offerte kun je meteen een betrouwbare expert vinden die hierin advies kan geven en isolatie kan plaatsen.
  • Dakisolatie is een stuk lastiger te controleren. De beste manier is om te kijken of er doorvoeren of gaten in het dak zitten waar leidingen of afvoeren voor lucht door heen gaan. Bekijk of je deze makkelijk eraf kan halen, zo ja dan kun je in de doorvoer vaak zien óf en hoeveel isolatiemateriaal is toegepast. Een andere manier is om een gaatje te boren in de gipsplaten die aan de binnenzijde van het dak bevestigd zijn.
  • Het controleren op vloerisolatie of bodemisolatie is eenvoudig te doen door het luik naar je kruipruimte te openen en met een zaklantaarn te kijken of er onder de vloer isolatiemateriaal bevestigd zit of op de bodem van de kruipruimte is verspreid.
  • Houdt een vlam (van een aansteker bijvoorbeeld) voor de ramen in de woonkamer wanneer het buiten donker is. Als je goed naar de weerspiegeling kijkt in het raam dan zie je bij dubbel glas, twee vlammetjes en bij driedubbelglas drie vlammetjes. Is het vlammetje veranderd van kleur in de weerspiegeling? Dan zit er ook nog een reflecterende laag op het glas. Dit betekent vaak dat er HR, HR+ of HR++ glas is toegepast.
  • Als je geïnteresseerd bent in isolatie dan kan je je daar op GreenHome.nl verder oriënteren. Je kan daar ook een isolatiebedrijf vragen een offerte op te stellen.

Wil je meer weten over bijvoorbeeld isolatiemaatregelen zoals spouwmuurisolatie of dakisolatie?

Lees hier meer over:

  1. Spouwmuurisolatie
  2. Dakisolatie
  3. Vloerisolatie
  4. Isolerend glas

Verwarmingssysteem

Naast isolatie is een ander belangrijk onderdeel van je woning het toegepaste verwarmingssysteem. Er zijn daarin verschillende variaties; traditionele radiatoren, vloerverwarming, een convectorput, laagtemperatuurradiatoren, elektrische verwarming of een combinatie van verwarmingssystemen. Een warmtepomp werkt niet met elektrische verwarming en kan, afhankelijk van het type warmtepomp, niet toegepast worden in combinatie met traditionele radiatoren. Verwarm je met een cv-ketel dan is het belangrijk te weten met welke temperatuur (aanvoertemperatuur) jouw verwarmingssysteem verwarmt. Des te lager deze temperatuur is (op of onder de 50⁰C), des te beter het rendement van een warmtepompsysteem zal zijn. Het type verwarmingssysteem bepaalt of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp en welke soort warmtepomp.

Nieuwe woningen worden tegenwoordig standaard verwarmd op lage temperatuur, namelijk een watertemperatuur van 25⁰C tot maximaal 50⁰C waardoor je minder warmte verliest tijdens het transport. Ook is de cv-ketel of warmtepomp in staat tegen een optimaal rendement te verwarmen. Een aantal type warmtepompsystemen zoals een bodem of (grond)water warmtepompsysteem werken zelfs alleen in combinatie met een laagtemperatuursysteem.

Cv-ketel

Woningen met een oude cv-ketel kunnen niet gekoppeld worden aan een warmtepomp. Deze cv-ketels (alle ketels die niet Hoog Rendement zijn) kunnen niet samenwerken met een warmtepomp. Een hybride systeem is in dat geval geen mogelijkheid. Wanneer je een warmtepomp standalone gaat gebruiken dan vervangt deze de cv-ketel volledig. Voordat je een warmtepomp laat installeren is het verstandig om dit te laten beoordelen door een erkend installateur.

Bouwjaar van woning als indicatie

Een eenvoudige, maar daarmee niet waterdicht, methode om er achter te komen of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp is aan de hand van het bouwjaar. Naast bouwjaar kan ook de laatste grote renovatie als peildatum gebruikt worden. Elke woning kan in een later stadium zodanig  zijn na-geïsoleerd dat dit betekent dat daarmee een warmtepomp alsnog toegepast kan worden.

BouwjaarVentilatieLucht-water (hybride)Lucht-water (standalone)Bodem-waterGrond(water)-water
<1930NeeNeeNeeNeeNee
1930-1979NeeNeeNeeNeeNee
1979-1992JaNeeNeeNeeNee
1992-2000JaJaNeeNeeNee
2000-nuNeeJaJaJaJa

Soorten warmtepompen

Met een warmtepomp verwarm je (gedeeltelijk) elektrisch jouw huis. In principe geldt dat je altijd een warmtepomp kan toepassen, de vraag alleen is of het in elke situatie verstandig is. Een huis met dunne muren en enkel glas behaalt met een warmtepomp niet het comfortniveau dat jij gewend bent. Daarom hangt de keuze voor en het soort warmtepompsysteem vooral af van de mate waarin jouw huis geschikt is. De verschillende warmtepompen die veel toegepast worden zijn:

  1. Ventilatiewarmtepomp
  2. Hybride lucht-water waterpomp
  3. Standalone lucht-water waterpomp
  4. Bodem-water warmtepomp
  5. (grond)Water-water warmtepomp

De verschillende soorten warmtepompen worden aangeduid met water-water of lucht-water. Hiermee wordt bedoeld waar ze hun warmte uit onttrekken en waar ze hun warmte aan afgeven (bron-afgifte). Een lucht-water warmtepomp onttrekt zijn warmte bijvoorbeeld uit de buitenlucht en zet dit om in warm water. Dit warme water kun je vervolgens gebruiken voor de centrale verwarming.

Bron en warmteafgifte

De bron en het soort warmtepomp hebben veel invloed op de prestaties en mogelijkheden van het systeem. De bron bepaald in grote mate de efficiency van een warmtepomp. Hoe stabieler en warmer de bron, des te effectiever deze kan verwarmen. Hier zit echter ook een prijskaartje aan. Een stabiele en warme grondwaterbron kost aanzienlijk meer geld dan een buitenunit die warmte uit de buitenlucht haalt.

Hybride of standalone warmtepomp?

Grofweg zijn er twee soorten warmtepompen: standalone en hybride warmtepompen. 100% elektrisch of deels ondersteund door de cv-ketel. Wil je volledig van het aardgas af dan heb je dus een standalone warmtepomp nodig.

Standalone warmtepomp

Een volledige warmtepomp zorgt voor al je verwarming en warm water. Het vormt een duurzaam alternatief op de gasgestookte cv-ketel. De warmtepomp kan als bron de buitenlucht gebruiken, maar ook de bodem, grondwater of oppervlaktewater. De investering voor een standalone warmtepomp ligt vaak tussen de €5.000 en €20.000 inclusief installatie, BTW en subsidie. Bij een lucht gebonden warmtepomp wordt een airco-achtige unit buiten geplaatst. Bij een bodem warmtepomp wordt er een gat geboord en gaat er een buizenstelsel de grond in. Een bodem gebonden warmtepomp is normaliter duurder dan de lucht gebonden warmtepomp. Daar staat een stabieler rendement tegenover. De (grond)water-water warmtepomp is de meest efficiënte warmtepomp. Daar betaal je vervolgens echter ook meer dan €15.000 voor. Dit systeem wordt vaak toegepast voor nieuwbouwwoningen en heeft een iets langere levensduur en terugverdientijd. Een (grond)water-water warmtepomp kan niet als hybride systeem uitgevoerd worden (zie hieronder).

Hybride warmtepomp

Een hybride warmtepomp vormt een combinatie met een gasgestookte cv-ketel. Net als bij veel hybride elektrische auto’s heb je een duurzame motor (de warmtepomp) en een fossiele motor (de cv-ketel). De warmtepomp heeft een wat lager vermogen en draait zoveel mogelijk rendabele uren. De cv-ketel springt bij op koude dagen en/of als er veel warm water verbruikt wordt. De hybride warmtepomp is een lucht of ventilatie of bodem gebonden warmtepomp.

Een bodem-water warmtepomp wordt niet gekoppeld aan een cv-ketel maar kan gebruikt worden in combinatie met een elektrische naverwarmer. Dit kun je zien als een hybride oplossing. De juiste benaming is een mono-energetisch systeem.

Nadeel van de meeste hybride opties is dat je een gasaansluiting blijft houden (en bijkomende kosten). Met een volledige warmtepomp kan je ‘van het gas af’ en dat scheelt naast stookkosten ook aansluitingskosten. Een hybride warmtepomp voor een gemiddelde eengezinswoning (120m2 woonoppervlak) met een gasverbruik tussen de 1.500 en 2.500m3 gas, kost (exclusief cv-ketel) tussen de €1.500 en €4.500 inclusief installatie, BTW en subsidie.

Geen zin in al het uitzoekwerk en gedoe?

Ben je er over uit dat je wel een warmtepomp of andere duurzame maatregelen wilt nemen? Maar heb je behoefte aan het juiste stappenplan voor jouw woning? Of heb je gewoon geen zin in al het uitzoekwerk en gedoe? Laat je dan adviseren door een GreenHome expert.

Boek je persoonlijk adviesgesprek

Rendement

De Coëfficiënt of Performance, ook wel afgekort COP genoemd, is een getal dat aangeeft hoe efficiënt een warmtepomp werkt. Het geeft de verhouding weer tussen de energie die nodig is om warmte op te pompen uit een bron ten opzichte van de warmte die het systeem produceert. Stel je voor dat je 1 kW aan elektriciteit gebruikt en je hier 4,5 kW warmte voor terug krijgt. Dan betekent dit een rendement van 4,5, oftewel de COP is 4,5. Voor elke warmtepomp is er berekening gemaakt hoeveel energie er nodig is om 1 kW warmte te maken. Dit is dus een goede vergelijkingsmethode om de soorten warmtepompen met elkaar te vergelijken. In dit artikel lees je meer over wat de COP precies betekent.

In de grafiek hieronder zie je wanneer een warmtepomp goedkoper is in het gebruik dan een cv-ketel. Zo zie je dat wanneer de COP van een warmtepomp hoger wordt, de energiekosten ten opzichte van een cv-ketel steeds lager worden. Op het punt van 2,7 betaal je net zoveel voor het gebruik van een cv-ketel (gas) als een warmtepomp (elektriciteit).

COP warmtepomp

Overzicht verschillende soorten warmtepompen

In onderstaand overzicht zie je de verschillende soorten warmtepompen die voor jou misschien interessant zijn. De prijzen in het overzicht gelden voor een gemiddelde eengezinswoning met een woonoppervlak van 120m2 en een gasverbruik van 1.500 tot 2.500 m2.

 VentilatieLucht-water (hybride)Lucht-water (standalone)Bodem-water(grond)Water -water
Gasbesparing30-50%50-70%100%100%100%
Investering€1.100-€2.600€2.500-€4.500€6.000-€8.000€13.500 – €16.500€20.000 of meer
KoelenNeeActiefActiefPassiefPassief
SubsidieJaJaJaJaJa
COP*4,0-4,54,0 -4,53,5-4,54,5-5,05,0-6,0

Welke warmtepomp is geschikt voor jouw woning?

Er zijn verschillende soorten warmtepompen maar welke is nu geschikt voor jouw woning? De tabel hieronder tabel geeft een overzicht van de meest voorkomende soorten, en of jouw huis geschikt voor een warmtepomp is die in de tabel voorkomt.

 VentilatieLucht-water (hybride)Lucht-water (standalone)Bodem-waterGrond(water) – water
StandaloneNeeNeeJaJaJa
HybrideJaJaJaJaNee
Investering€1.100-€2.600€2.500-€4.500€6.000-€8.000€13.500 – €16.500€20.000 of meer
KoelenNeeActiefActiefPassiefPassief
SubsidieJaJaJaJaJa
COP4,0-4,53,5-4,53,5-4,54,5-5,05,0-6,0
Geschikt voor?Woningen gebouwd na 1979 met mechanische ventilatieWoningen gebouwd na 1992Woningen gebouwd na 2000Nieuwbouw of grote renovatieNieuwbouw
Gasbesparing30-50%50-70%100%100%100%

De ultieme test?

Er is een leuk trucje die je als QuickScan kan toepassen om te testen of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp is. Deze test voer je idealiter uit op een winterse dag met een dagtemperatuur onder het vriespunt.

De test gaat als volgt:

  1. Stel voor een koude dag de hele dag en nacht de cv-ketel in zodat deze een maximale wateraanvoertemperatuur levert van 50⁰C (‘laagtemperatuur’).
  2. Zet de thermostaat op een temperatuur die comfortabel is voor iedereen die in de woning leeft.
  3. Zorg dat de knoppen van alle belangrijke radiatoren volledig opengedraaid zijn.
  4. Blijf ventileren, zodanig dat dit tot een gezond binnenklimaat leidt. Heb je een mechanisch ventilatiesysteem dan betekent dit standje 2 voor de tijd dat je wakker bent en standje 3 wanneer je kookt of doucht.
  5. Doe de dingen die je normaal ook doet en probeer zo min mogelijk elektrische apparaten aan te zetten (deze creëren extra warmte).
  6. Na een dag bepaal je of gedurende deze tijd de woning als comfortabel hebt ervaren en of de temperatuur, zoals deze ingesteld staat op de thermostaat, ook daadwerkelijk behaald is. Zo, ja dan is je huis zeer waarschijnlijk geschikt voor het toepassen van een warmtepomp. Je kan namelijk op een koude dag, met een lage aanvoertemperatuur naar de verwarming, je woning toch warm krijgen. Is dit niet het geval, dan moet je eerst je huis beter gaan isoleren en/of laagtemperatuurverwarming gaan toepassen.

Deze test moet uitwijzen of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp en jouw gewenste comfort niveau behouden blijft. Blijft het comfortabel in huis dan is je huis geschikt. Wordt het koud of oncomfortabel dan is een warmtepomp op dit moment waarschijnlijk niet de beste stap om te nemen. Je kan beter eerst iets doen aan de isolatie of het verwarmingssysteem in de woning.

Warmtepomp aanschaffen?

Ben je na het lezen van dit artikel overtuigt dat jouw woning geschikt is voor een warmtepomp en wil je een maatwerkadvies vaan een betrouwbare installateur? Op het GreenHome platform vind je makkelijk een betrouwbare installateur in jouw omgeving die een warmtepomp kan installeren in jouw woning.

Alles wat je moet weten over warmtepompen

Gratis ebook
Voorkom veelgemaakte fouten
Offerte tips

Je ontvangt het persoonlijk samengestelde ebook gratis direct via email.

Lees ook:

Bekijk ook de thema-pagina warmtepomp en ontdek of deze maatregel voor jou interessant is.