Energiezuinige verlichting aanschaffen: tips

Geschatte leestijd: 5 minuten
Energiezuinige verlichting aanschaffen

Je kan met het vervangen van je oude gloei- en halogeenlampen flink op de energierekening besparen. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit al gauw een besparing van €150 tot €200 per jaar. De investering die je daarvoor moet doen zal ongeveer €175 tot €250 zijn. Dat betekent dat je binnen 2 jaar de investering volledig terugverdient hebt. Dat is niet een al te grote investering maar het is wel fijn als het in één keer goed gebeurt.

Niemand zit te wachten op meerder tripjes van huis naar de bouwmarkt en terug. Met de informatie in dit artikel bespaar je jezelf een hoop moeite en onnodige kosten. In dit artikel lees je waar je op moet letten wanneer je nieuwe verlichting gaat aanschaffen en wanneer je de hulp van een professional moet gaan inschakelen.

Vooroordelen energiezuinige verlichting

Voordat je in de techniek duikt eerst een aantal vooroordelen over energiezuinige verlichting die ontkracht moeten worden. Je bent niet elk jaar met verlichting bezig en de markt kan zich soms snel ontwikkelen. Zo ook voor energiezuinige verlichting. Veel vooroordelen over verlichting blijven lang in het geheugen van de mens hangen. Goed om hier even bij stil te staan en te weten wat een vooroordeel is en of argumenten verouderd en niet meer relevant zijn.

Led is kil licht

Vroeger was het argument dat energiezuinige verlichting ook erg kil is, een veel gehoorde klacht. Maar dit koude witte licht is al lang verleden tijd. Ledlampen zijn in allerlei verschillen kleurtonen beschikbaar. Let bij de aanschaf van ledverlichting op de kleurtemperatuur. Fel wit licht heeft een kleurtemperatuur van 4000 Kelvin. Warm “gezellig” licht een kleurtemperaruur van 2700 Kelvin of minder.

Ledlampen kosten een vermogen

Ja, ledlampen zijn duurder dan de andere lampen. Maar is de investering meer dan waard. Gloeilampen lijken heel goedkoop, maar je hebt niet door hoeveel energie ze verbruiken. Onderaan de streep zijn die een stuk duurder. Daarnaast gaan ledlampen veel langer mee dan gloei- of halogeenlampen. Een ledlamp gaat tussen de 15.000 en 50.000 branduren mee. Met zo’n 2 branduren per dag gebruik je per jaar een lamp ongeveer 750 uur. Dat betekent dat een ledlamp gemakkelijk 20 jaar mee kan gaan. In vergelijking tot een ouderwetse gloeilamp met 1.000 branduren en een levensduur van 1 a 1,5 jaar is dat dus aanzienlijk langer.

Ledlampen zijn niet dimbaar

Niet alle lichtbronnen zijn dimbaar. Spaarlampen zijn bijvoorbeeld niet dimbaar en sommige ledlampen kunnen ook niet gedimd worden. Bij de aanschaf van ledlampen is het dus belangrijk om te kijken of deze dimbaar zijn.

Vervang direct al je verlichting voor led

Heb je net een nieuwe spaarlamp aangeschaft, dan kan je op vergelijkbare wijze zelf uitrekenen of het interessant is om te vervangen. In sommige gevallen is de conclusie dat je met de spaarlamp prima uit bent voor nu en die pas gaat in wisselen voor led bij het volgende vervangingsmoment.

Handige tips en dingen die je moet voor het aanschaffen verlichting

Armatuur en lamp vervangen

Wanneer je ledlampen wilt plaatsen kan het soms voorkomen dat het huidige armatuur niet geschikt is voor ledverlichting. Dat is bijvoorbeeld bij armaturen die een minimaal vermogen doorgeven of met een zeldzame fitting. In dat geval is het verstandig om het hele armatuur te vervangen of, wanneer mogelijk, alleen de fitting.

Fittingen

Fittingen in een armatuur bepalen wat voor soort lampvoet gebruikt wordt om een lamp te plaatsen. Tegenwoordig zijn er voor de meeste fittingen ook ledlampen met bijbehorende voet beschikbaar. Toch is het even opletten want het kan voorkomen dat een ledlamp er niet in een bepaalde fitting beschikbaar is. De meest voorkomende fittingen in huis zijn: E27, E14, G10 en G4.

Lumen of Lux

Lumen staat voor de lichtintensiteit van een lamp. Tot voor kort was dit niet gebruikelijk voor lichtfabrikanten om naar consumenten te communiceren. We hadden het vaak over het aantal “watt” je indraait. Met de introductie van de ledlampen kijken we nu naar het aantal lumen van een lamp. Hieronder een overzicht van de verhouding tussen lumen en het vermogen van een lamp.

LichtbronLumen per watt
Gloeilamp6-12
Halogeenlamp8-16
Spaarlamp40-60
TL-buis60-95
Ledlamp80-120

Lux wordt gebruikt om de hoeveelheid licht per vierkante meter te meten. 1 lux staat gelijk aan 1 lumen per m².

Candela

Een andere eenheid om de lichtintensiteit te meten is Candela. Het woord candela betekent kaars in het Latijn. 1 candela komt ongeveer overeen met de lichtsterkte van een kaars. Het verschil met Lumen is dat de eenheid Candela ook afhankelijk is van de stralingshoek. Als je een lichtbron hebt die onder een specifieke hoek zijn licht verspreidt dan wordt het aantal lumen geconcentreerder verspreid dan wanneer dit rondom de lamp wordt verspreid. Daarmee is de lichtintensiteit op een bepaalde plek groter of kleiner.

Kelvin lichttemperatuur

De kleurtemperatuur van licht wordt meestal uitgedrukt in kelvin (K). Op elke lamp staat vaak aangegeven wat de kleurtemperatuur is. Op deze manier weet je of een lamp gelig van kleur is of juist wit. De meeste lichtbronnen hebben een kleurtemperatuur van 2.500 tot 3.200 Kelvin.

Kleurtemperatuur (Kelvin)Soort licht
1.000 KKaarslicht
2.000 KZonsopkomst, zonsondergang
2.500 KVerlichting woning, Zonsopkomst, zonsondergang
3.000 KVerlichting woning, Zonsopkomst, zonsondergang
4.000 KFunctionele verlichting
5.500 KMiddagzon
7.000 KBewolkte lucht
10.000 KBlauwe lucht

Kleurechtheid CRI of Ra-waarde

CRI staat voor Color Rendering Index, oftewel kleurweergave-index. Met de kleurweergave-index kun je de kwaliteit van licht bepalen. Simpel uitgelegd: Hoe lager de CRI-waarde, des te meer de kleuren van objecten afwijken van de realiteit met een specifieke lichtbron. De kleurweergave-index is een getal tussen de 0 en 100. Je drukt dit uit in een Ra-waarde. Hoe hoger de Ra waarde, hoe beter het licht uit de ledlamp. Voor verlichting wil je meestal een minimale Ra-waarde van 80 hebben.

Levensduur/ branduren

Op de verpakking van de lampen geeft de fabrikant een verwachte levensduur. Dit wordt uitgedrukt in het aantal branduren. In principe is de levensduur van een bepaald soort lamp vooral afhankelijk van het soort lamp. Een gloeilamp gaat bijvoorbeeld maar 1.000 tot 2.000 branduren mee terwijl een ledlamp soms wel tot 50.000 branduren blijft branden. Bedenk daarbij dat een jaar 8764 uren bevat en je in de woonkamer ongeveer 1.500 uren per jaar de verlichting aan hebt staan. Hieronder een overzicht van gemiddelde branduren per soort lamp:

LichtbronBranduren levensduur
Gloeilamp1.000 – 1.200
Halogeenlamp2.000 – 3.000
Spaarlamp6.000 –10.000
TL-buis15.000 – 25.000
Ledlamp20.000 – 40.000

Voltage

Het voltage (V) is de benodigde spanning voor een lamp. Bijna alle lampen zijn geschikt voor 230 volt. Dit is ook de spanning die uit je stopcontact komt. Een uitzondering hierop zijn sommige halogeen- en ledlampen. Deze branden alleen op 12 volt (laagspanning) en hebben een transformator. De transformator zet 230 volt netspanning om naar 12 volt spanning.

Dimbaar

Niet alle lichtbronnen zijn dimbaar. Spaarlampen zijn bijvoorbeeld niet dimbaar en sommige ledlampen kunnen ook niet gedimd worden. Bij de aanschaf van ledlampen is het dus belangrijk om te kijken of deze dimbaar zijn.

Veiligheid

Als je een lamp in de badkamer of in de tuin wilt plaatsen dan heb je een armatuur nodig die bestand is tegen (spat)water. De veiligheid van een lamp wordt uitgedrukt in een IP-waarde. Achter het woord IP staan twee cijfers. Het eerste cijfer geeft weer in hoeverre het armatuur wordt beschermd tegen het binnendringen van voorwerpen en/of stof. Het tweede cijfer geeft weer in hoeverre het armatuur wordt beschermd tegen vocht. Over het algemeen geldt dat je voor verlichting of elektronica in de badkamer een veiligheidswaarde van IP44 aanhoudt. Voor elektronica in de tuin geldt vaak een waarde van IP67. Hieronder de verschillende betekenissen van de cijfers:

1e cijfer (IPX1)2e cijfer (IP1X)
0 – niet beschermd0 – niet beschermd
1 – beschermd het binnendringen van vaste voorwerpen groter dan 50 mm1 – beschermd tegen druppelend water
2 – beschermd het binnendringen van vaste voorwerpen groter dan 12 mm2 – beschermd tegen druppelend water, tot een maximale hoek van 15 graden.
3 – beschermd het binnendringen van vaste voorwerpen groter dan 2,5 mm3 – beschermd tegen sproeiend water (10 l/min), hoek van -60° – 60°
4 – beschermd het binnendringen van vaste voorwerpen groter dan 1 mm4 – beschermd tegen sproeiend water (10 l/min)
5 – beschermd tegen voorwerpen, gesloten armatuur, voldoende beschermd tegen stof5 – beschermd tegen sproeiend water (12,5 l/min)
6 – beschermd tegen voorwerpen, gesloten armatuur, goed beschermd tegen stof6 – waterbestendig (100 l/min)
7 – beschermd tegen onderdompeling (max. 1m diep, max. 30 min.)
8 – geschikt voor permanent onderwater (drukwaterdicht)
9 – waterbestendig bij besproeiing onder hoge druk of vochtigheidsgraad van >90%

Zelf aan de slag of hulp nodig?

Het is in de meeste gevallen vrij eenvoudig om verlichting in je woning te vervangen. Ben je echter van plan om het lichtplan in jouw woning aan te passen? Dan is het misschien verstandig om de hulp in te schakelen van een elektriciën of elektrotechnisch installateur.