Nadelen spouwmuurisolatie

Geschatte leestijd: 8 minuten
nadelen spouwmuurisolatie

Het na-isoleren van de spouw is een goedkope manier van energie besparen en wordt door veel mensen ook toegepast. Het is een techniek die al tientallen jaren wordt uitgevoerd in Nederland en voor veel huiseigenaren een flinke energiebesparing heeft opgeleverd. Helaas hoor je ook regelmatig kritische geluiden over het toepassen van spouwmuurisolatie. In dit artikel lees je onder andere waar deze kritiek vandaan komt en wat daarvan waar is. Klopt het bijvoorbeeld dat je door spouwmuurisolatie last krijgt van vochtproblemen? Na het lezen van dit artikel ben je volledig op de hoogte van wat wel en niet waar is. Daarnaast lees je ook wat jij kan doen om ervoor te zorgen dat het niet mis kan gaan en je een goede investering doet.

Wantrouwen: waar komt het vandaan?

Spouwmuurisolatie is een populaire energiebesparende maatregel. Dat komt omdat het goedkoop is om toe te passen en zichzelf snel terugverdient. Toch zijn er nog veel mensen die twijfelen over de effectiviteit van de techniek. Dit komt door slecht uitgevoerde klussen door malafide bedrijven en deels door fabels van vroegere tijden. Een veel opgeworpen probleem is de kans op vochtproblemen. De vrees van iedere woningeigenaar. Een overzicht van de meest gehoorde problemen en opmerkingen gerelateerd aan het na-isoleren van spouwmuren.

  • Vorstschade, gebarsten bakstenen
  • Schimmels op de binnenmuur
  • Schimmels en vochtplekken rondom kozijnen
  • Vochtplekken op de buitenmuur
  • Regenwaterdoorslag van buiten- naar binnenmuur
  • Vochtklachten in de hele woning
  • Weinig isolatiewaarde
  • Spouwmuurisolatie zorgt ervoor dat muurisolatie aan de binnenkant of buitenkant minder rendabel wordt.
  • Uitzakken isolatiemateriaal
  • Minerale wol of PUR-schuim inspuiten is schadelijk voor gezondheid
  • Ventilatie van de kruipruimte is niet meer mogelijk
  • De spouw moet kunnen ademen!

Om de problemen rondom spouwmuurisolatie beter te bestuderen is het goed om het nut van de spouw beter te begrijpen. Waar is de spouw nu voor bedoeld? Voor ventilatie, isolatie of om andere problemen op te lossen? Een klein stukje geschiedenis over het ontstaan van de spouw. Een overzicht van veelgehoorde problemen en wat daarvan klopt.

Spouw als oplossing voor vochtdoorslag en isolatie

De spouw is sinds de jaren 20 van de vorige eeuw in bijna iedere woning toegepast. In de voorliggende bouwperiodes werden muren gemaakt van massief metselwerk. Bij huizen meestal 1 steen dik (ongeveer 21 cm). Dit noemt men ook wel een “steensmuur”.

Sinds de introductie van de spouw bestaat een woning standaard uit twee muren, met daartussen een luchtspouw van 2 tot 7 cm breed. De twee muren zijn twee halve steensmuren met een dikte van ongeveer 10,5 cm. In totaal kom je dan uit op een muurdikte van meer dan 23cm.

Handig om te weten

Om er zeker van te zijn dat je een spouwmuur hebt kun je de muurdikte opmeten. Dit doe je het makkelijkst bij een kozijn of deuropening. Daarbij mag je er van uitgaan dat wanneer de muur dikker is dan 24cm er een spouw aanwezig is.

Toen men de spouw had uitgevonden was de belangrijkste functie het voorkomen van vochtdoorslag. Omdat een baksteen en de voegen niet helemaal waterdicht zijn kan regenwater bij een massieve muur doordringen tot aan de binnenkant van de muur. Dit zorgt dan voor vochtproblemen en schimmelvorming. De spouw zorgde ervoor dat er geen “waterbrug” meer ontstond van buiten naar binnen.

Naast het voorkomen van vochtdoorslag voorkwam de spouw ook warmteverlies. Nu denken we daar heel anders over omdat een steensmuur ten opzichte van een niet geïsoleerde spouwmuur nauwelijks tot verbetering van isolatiewaarde zorgt. In die tijd was dit echter een flinke verbetering. Een 21cm dikke steensmuur heeft ongeveer een isolatiewaarde (Rc-waarde) van 0,18. Een spouwmuur (binnen- en buitenmuur in combinatie met een luchtspouw) heeft een isolatiewaarde van ongeveer 0,4. Dat was destijds meer dan een verdubbeling van de isolatiewaarde.

Introductie spouwmuurisolatie

Sinds de jaren 60 zijn bestaande woningen steeds meer na-geïsoleerd met isolatiemateriaal in de spouw. In de jaren 70 toen de oliecrisis uitbrak en er voor het eerst een tekort was aan brandstof om huishoudens te verwarmen ging men nadenken over verdere isolatie van de muren. Spouwmuren van nieuwbouwwoningen werden daarom vanaf 1976 standaard voorzien van een dun laagje isolatiemateriaal. De spouw werd geheel of gedeeltelijk gevuld met isolatiemateriaal (platen mineraalwol, UF schuim, enz.). De isolatie eisen voor muren van nieuwbouwwoningen is in de jaren daarna om de zoveel tijd verhoogt. Op dit moment (sinds 2015) geldt voor muren een isolatie eis (Rc-waarde) van minimaal 4,5. De verwachting is dat deze in 2020 nog verder omhoog gaat naar een isolatiewaarde van 5,5 of 6.

SKG-IKOB heeft in 1987 een eerste richtlijn uitgegeven voor het na-isoleren van spouwmuren. Daarmee werd de eerste standaard geboren waarmee isolatie specialisten een betrouwbare oplossing kon leveren. In de jaren daarvoor waren er nogal wat problemen ontstaan door het na-isoleren van spouwmuren. Iets wat tot de dag van vandaag nog steeds de industrie achtervolgt. Sindsdien zijn er maar een handjevol projecten te vinden waarbij er problemen zijn ontstaan na het isoleren van de spouwmuur.

Veelgehoorde problemen: feit of fabel?

Er is door verschillende instituten, waaronder de TU Delft, TU Eindhoven en de universiteiten van Leuven, Gent en Zwevegem in België onderzoek gedaan naar spouwmuurisolatie. Zij hebben veel voorkomende problemen onderzocht en gekeken naar de oorzaak van de problemen. Tijdens deze onderzoeken zijn een hoop interessante ontdekkingen gedaan waardoor spouwmuurisolatie inmiddels als een vrij onschuldige maatregel beschouwd kan worden. Een overzicht van veelgehoorde problemen en wat hiervan klopt.

1. Regendoorslag via het isolatiemateriaal naar de binnenmuur

De spouw is in de jaren 20 van de vorige eeuw ontwikkeld om de problemen van regenwaterdoorslag bij “steensmuren” te voorkomen. Water dat bij zware regen door de buitenmuur dringt kan de binnenste muur door de spouw niet meer bereiken. Als je de spouw later vult met een materiaal is er kans dat er regendoorslag optreedt. Daarnaast ontneem je ventilatie in de spouw zodat regenwater dat de muur binnendringt minder makkelijk kan verdampen. Maar is dit eigenlijk wel zo? Zorgt spouwmuurisolatie inderdaad voor regendoorslag naar de binnenmuur en te weinig ventilatie?

Ouderwetse isolatiematerialen

In de beginjaren dat spouwmuurisolatie werd toegepast zijn er soms ongeschikte vocht absorberende isolatiematerialen toegepast. Daardoor ontstonden er veel problemen zoals regendoorslag. Inmiddels heeft uitgebreid onderzoek aangetoond dat bij toepassing van een geschikt waterafstotend of dampdicht isolatiemateriaal, de kans op regendoorslag niet toeneemt. Daarnaast levert ventilatie van de spouw slechts een kleine bijdrage aan het drogen van de buitenmuur. De fabel “de muur moet kunnen ademen” is nooit bewezen en zelfs deels ontkracht. Alle isolatiematerialen die tegenwoordig gebruikt worden voor het isoleren van de spouw zijn waterafstotend of dampdicht.

Dampdichte buitenmuur

Gebarsten bakstenen in de buitenmuur. Dit is een probleem dat ontstaat doordat er vocht in de bakstenen komt en dit niet weg kan. Zodra het begint te vriezen zet het water in de baksteen uit en kan de baksteen barsten.

Stenen met een dampremmende afwerking aan de buitenkant, zoals geglazuurde stenen of een geverfde muur, kunnen niet drogen via de buitenlucht. Droging via de spouw is dan belangrijk. Het na-isoleren van de spouw kan in dat geval leiden tot vorstschade aan de stenen. Het is dus af te raden om in dat geval spouwmuurisolatie toe te passen. Een betrouwbare isolatiespecialist zal dit dan ook altijd aangeven en dit niet uitvoeren of enkel onder andere voorwaarden (geen garanties). Hetzelfde probleem kan ook ontstaan bij poreuze stenen in de buitenmuur. Ook daarbij geldt dat afgeraden wordt om spouwmuurisolatie toe te passen.

Vervuilde spouw

In de bouwperiode toen de spouw net was geïntroduceerd werd er nogal eens slordig gewerkt. Aannemers gooiden puin in de spouw of metselaars streken overtollig mortel aan de binnenzijde van de spouw niet netjes af (speciebaarden). Hierdoor kan regendoorslag ontstaan. De buiten- en binnenmuur zijn als het ware met elkaar vermengt waardoor vocht snel van buiten naar binnen getransporteerd wordt. Als de spouw vervuild is moet deze eerst gereinigd worden anders is het niet verantwoord om isolatie aan te brengen. Een betrouwbaar bedrijf zal in dat geval ook niet zomaar spouwmuurisolatie toepassen voordat de vervuiling is opgeruimd.

Corrosie van spouwankers

Er zijn enkele gevallen bekend waar spouwankers zijn doorgeroest nadat er spouwmuurisolatie is toegepast. In extreme gevallen is zelfs de buitenmuur naar beneden gevallen.

Gekwalificeerde isolatie specialisten moeten vooraf, tijdens het spouwonderzoek, controleren of de spouwankers in goede staat verkeren en van het juiste soort zijn. Op die manier wordt uitgesloten dat er problemen ontstaan in de toekomst.

2. Koudebruggen

Een koudebrug, soms ook wel eens een warmtebrug genoemd, is een deel van een gebouw (muur, dak of vloer) waar de isolatie is doorbroken of een plek waar de warmteweerstand lager is dan in de rest van de constructie. Dit zorgt voor veel warmteverlies. Dit kan bijvoorbeeld zijn door geleiding van een stuk beton dat zowel met de binnen- en buitenruimte in contact staat. Deze plek aan de binnenkant van een huis is vaak ook veel kouder dan de rest van de woning. Daardoor kan er snel condensatie op deze plek plaats vinden en dit zorgt voor vochtproblemen en schimmels.

Spouwmuurisolatie versterkt effect koudebruggen

Er wordt ook wel eens gezegd dat het toepassen van spouwmuurisolatie het effect van een koudebrug versterkt. Daardoor kunnen vochtproblemen en schimmels verergeren. Er is inmiddels na veel onderzoek en computersimulaties uitgezocht of dit waar is. Het blijkt nu dat het na-isoleren van de spouw de negatieve effecten niet verergeren. Het is zelfs zo dat een koudebrug minder sterk wordt door het toepassen van spouwmuurisolatie!

Niet voldoende ventilatie

Wanneer er na het aanbrengen van spouwmuurisolatie vochtproblemen of schimmelgroei ontstaan aan de binnenkant van de muur, is dit vaak het gevolg van te weinig ventilatie. Door het toepassen van spouwmuurisolatie wordt een woning meer luchtdicht. Spouwmuurisolatie vult namelijk alle gaten en kieren op die in de muur en rondom kozijnen zitten. Daardoor vermindert de natuurlijke ventilatie.

Dit geldt ook voor andere klachten zoals een hoge luchtvochtigheid of een verhoogd fijnstof gehalte in de woning. Deze problemen zijn vaak niet het gevolg van spouwmuurisolatie maar van slechte ventilatie.

3. Kruipruimte stinkt of is te vochtig

Wanneer er na het aanbrengen van spouwmuurisolatie vocht- of geurproblemen ontstaan in de kruipruimte dan komt dit door slechte kruipruimte ventilatie. Dit betekent vaak dat er niet voldoende is gekeken naar de ventilatieroosters van de kruipruimte die door de buitenmuur lopen. Een gekwalificeerde isolatiespecialist kijkt altijd eerst hoe de ventilatie van de kruipruimte gebeurt en hoe dit in stand gehouden kan worden nadat de spouw is geïsoleerd.

4. Gezondheidsproblemen na het toepassen van spouwmuurisolatie

Er zijn de afgelopen jaren veel berichten geweest over isolatiematerialen en de schadelijkheid die het voor de gezondheid zou hebben. Door deze berichten zijn woningeigenaren huiverig geworden voor het aanbrengen van isolatiemateriaal in huis. Vooral als het gaat om PUR is er veel scepsis ontstaan.

Voor spouwmuurisolatie heb je de keuze uit 5 soorten isolatiematerialen; EPS parels, PUR-schuimt, steenwol, glaswol en Aminotherm. Elk materiaal heeft zijn eigen voor- en nadelen en zijn in principe veilig voor mens en dier. Toch zijn er vraagtekens ontstaan door de problemen die geconstateerd zijn bij het plaatsen van vloerisolatie. Uit onderzoek is gebleken dat bijvoorbeeld PUR vloerisolatie schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Dit PUR isolatiemateriaal is echter een andere variant dan de PUR die gebruikt wordt voor spouwmuurisolatie. PUR als spouwmuurisolatie wordt ingegoten en niet, zoals bij vloerisolatie, opgespoten. Er komen dan ook geen tot weinig giftige gassen vrij bij het aanbrengen ervan. Mocht een persoon al eerder in aanraking zijn gekomen met het opspuiten van PUR-schuim en daar een allergie door hebben opgelopen dan kan het nog wel leiden tot een allergische reactie.

5. Vermindert financieel rendement wanneer je later muurisolatie toepast

Met na-isolatie van de spouw wordt de warmteweerstand (Rc-waarde) verhoogt naar ongeveer 1,7. Om een woning energieneutraal te maken heb je echter een Rc-waarde van 4,5 nodig voor de muur. Het is dan de vraag of het wel verstandig is om een spouwmuur nu matig te isoleren, terwijl je zeker weet dat er in de toekomst nog meer isolatie toegepast moet worden. De financiële winst van de toekomstige isolatiemaatregelen neemt namelijk af wanneer je spouw al geïsoleerd is.

Als je de muur isoleert vanaf de buiten- of binnenkant dan is dat vaak de meest effectieve maatregel om warmteverlies tegen te gaan. In veel gevallen is het ook noodzakelijk wanneer je jouw woning energieneutraal wilt maken. Voordat je de muur vanaf de buiten- of binnenkant isoleert is het, om te voorkomen dat er vochtproblemen ontstaan, soms noodzakelijk om eerst de spouw te isoleren. Een andere reden om eerst spouwisolatie toe te passen is om ruimte aan de binnenkant van de muur te besparen (in geval van muurisolatie door middel van voorzetwanden) omdat je dan minder isolatie nodig hebt. Financieel gezien is het vaak ook zelfs goedkoper om spouwmuurisolatie toe te passen in plaats van het aanbrengen van een extra dikke isolatielaag aan de binnen- of buitenkant van de muur. Het loont dus altijd om spouwmuurisolatie toe te passen, nu of later bij verdergaande isolatiemaatregelen.

Laat je klus altijd uitvoeren door een gecertificeerd bedrijf. Zij geven ook garantie af op de uitvoering van de klus. Dus mocht je toch problemen naderhand ondervinden, dan kan je daar op terugvallen. Zoek een gecertificeerd bedrijf met Insula of SKG-IKOB certificering. Via GreenHome vind je eenvoudig betrouwbare spouwmuur specialisten.

Conclusie spouwmuurisolatie leidt tot problemen: feit of fabel?

Spouwmuurisolatie

Spouwmuurisolatie laat je doen door een specialist

Een spouw na-isoleren is vakwerk. Er zijn veel problemen die kunnen ontstaan door slechte inspectie of uitvoering. In het verleden (jaren 70 en begin jaren 80) ging het nogal eens mis. Dit kwam onder andere doordat sommige isolatie specialisten niet ervaren genoeg waren of niet de juiste inschatting maakte tijdens het beoordelen van een spouwmuur. Sinds de jaren 80 is de branche verder geprofessionaliseerd door standaardisering en certificering van het isolatieproces en de materialen die daarvoor gebruikt worden. Problemen komen daardoor nog nauwelijks voor. De probleemgevallen die zich wel voorgedaan hebben zijn breed uitgemeten in de media maar zijn niet representatief of erg oud. Een goede inspectie vooraf en de uitvoering door een gekwalificeerde isolatie specialist bepaalt in grote mate een succesvolle uitvoering.

TIP: wat je niet wilt missen over spouwmuurisolatie

Gratis ebook
Voorkom veelgemaakte fouten
Offerte tips

Je ontvangt het persoonlijk samengestelde ebook gratis direct via email.

Lees ook:

Bekijk ook de thema-pagina spouwmuurisolatie en ontdek of deze maatregel voor jou interessant is.

Nog geen reacties

Laat een reactie achter